Xét nghiệm CA12-5 trong tầm soát và theo dõi điều trị ung thư buồng trứng
- Thứ ba - 01/11/2022 21:29
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Xét nghiệm CA12-5 trong tầm soát và theo dõi điều trị
ung thư buồng trứng
ung thư buồng trứng
Ngày nay, bệnh ung thư buồng trứng là căn bệnh ung thư gây tử vong cao hàng đầu ở phụ nữ bởi bệnh phát triển âm ỉ và có dấu hiệu bất thường khi đã vào giai đoạn muộn. Tầm soát ung thư buồng trứng chính là biện pháp tối ưu để phát hiện sớm và điều trị hiệu quả.
- Khái niệm về CA12-5:
- Giá trị bình thường của CA12-5:
Chỉ số CA12-5 tăng cao trong các trường hợp ung thư buồng trứng, ung thư tử cung và ung thư phổi. Nồng độ chỉ tố tương quan với khối lượng u phản ánh đúng diễn biến lâm sàng. Có thể nồng độ lên tới trên 13.000 U/ml
- Cách thực hiện xét nghiệm CA12-5
- Chỉ định xét nghiệm CA12-5 khi nào??
- Sử dụng để tìm kiếm dấu hiệu sớm của ung thư ở những người có nguy cơ cao:
+ Mang đột biến gen làm tăng nguy cơ ung thư buồng trứng: BRCA1, BRCA2, p53.
+ Trước đây đã bị ung thư cổ tử cung, vú hoặc đại trực tràng.
+ Phụ nữ sau mãn kinh.
- Xét nghiệm cho người đã được chẩn đoán ung thư buồng trứng trước khi bắt đầu điều trị nhằm thu thập dữ liệu đánh giá hiệu quả điều trị.
- Xét nghiệm định kỳ nhằm phát hiện ung thư buồng trứng tái phát ở người đã điều trị bằng phẫu thuật hay hóa trị liệu.
- Ý nghĩa mức độ CA12-5 huyết tương trong ung thư buồng trứng
- CA12-5 là dấu ấn phát hiện ung thư buồng trứng sớm:
- Độ nhạy tăng theo giai đoạn bệnh, từ 50% đến trên 90%: CA12-5 tăng trong 50% trường hợp ung thư giai đoạn 1, 90% trường hợp giai đoạn 2, trên 90% ở các giai đoạn 3 và 4. Nồng độ CA12-5 tương ứng với kích thước u. Theo Einhorn, lấy 35 U/ml làm trị số cắt thì độ nhạy của CA12-5 với ung thư buồng trứng là 78%, độ đặc hiệu là 95%, giá trị dự báo dương tính là 82%, dự báo âm tính là 91%.
- Nếu CA12-5 trước mổ dưới 65 U/ml thì 42% có thời gian sống thêm 5 năm, và chỉ 5% sống thêm 5 năm nếu CA12-5 trên 65 U/ml.
- CA 12-5 có thể được sử dụng theo dõi sau điều trị:
- Nếu sau mổ chỉ tố vẫn cao hoặc tăng trở lại, chứng tỏ còn u và phải có biện pháp điều trị thích hợp ngay, không cần mổ xem lại. Tuy nhiên có những trường hợp CA12-5 không cao, vẫn có thể tồn tại u và cần mổ xem lại.
- Sau khi mổ lấy u, chỉ tố giảm nhanh trong vòng một tuần và về bình thường trong khoảng 3 tuần sau mổ.
- Nếu điều trị bằng hóa liệu pháp, sau đợt đầu tiên mà CA12-5 giảm nhiều (có thể tới 10 lần), chứng tỏ có hiệu quả. Sau 3 đợt điều trị mà CA12-5 vẫn cao là tiên lượng xấu.
- Khi ung thư tái phát, CA12-5 có giá trị tới 75% trường hợp, nó tăng lên 3-4 tháng trước khi phát hiện được trên lâm sàng. CA12-5 phù hợp với diễn biến tốt lên hoặc xấu đi của bệnh trong 90% trường hợp.
- Một số loại ung thư khác liên quan đến nồng độ CA12-5 trong máu tăng bao gồm:
- Ung thư nội mạc tử cung
- Ung thư tuyến tụy
- Ung thư vú
- Ung thư phổi
- Ung thư đại trực tràng
- Ung thư cổ tử cung
- Ung thư ống dẫn trứng
- Ung thư biểu mô phúc mạc
- CA 12-5 cũng tăng trong một số tình trạng lành tính như: kỳ kinh nguyệt, thai kỳ, lạc nội mạc tử cung, u nang buồng trứng lành tính, các tính trạng liên quan đến viêm như bệnh viêm vùng chậu, viêm phúc mạc, viêm màng tim,….
- Các cơ sở y tế có thể sử dụng phương pháp khác nhau để kiểm tra định lượng CA12-5. Do đó, kết quả xét nghiệm CA12-5 nên được theo dõi và đánh giá tại cùng một cơ sở y tế để đảm bảo tính chính xác.