TÁC DỤNG PHỤ CỦA THUỐC SORAFENIB TRÊN BỆNH NHÂN UNG THƯ BIỂU MÔ TẾ BÀO GAN (HCC) VÀ CÁC BIỆN PHÁP DỰ PHÒNG VÀ THEO DÕI
- Thứ sáu - 26/06/2026 04:05
- In ra
- Đóng cửa sổ này
Ung thư biểu mô tế bào gan (HCC) đứng đầu về tỷ lệ mắc ở Việt Nam và đứng thứ 4 trên thế giới, tỷ lệ mắc chuẩn theo tuổi ở nam là 39,0/100.000 dân, ở nữ là 9,5/100.000 dân, đa số bệnh chẩn đoán ở giai đoạn tiến triển (> 40%). Đối với giai đoạn bệnh tiến triển, tiên lượng rất xấu, nếu không điều trị thời gian sống chỉ đạt 3 tháng, ở giai đoạn này ít các lựa chọn để điều trị.
Sorafenib là thuốc đầu tiên chứng minh được lợi ích về thời gian sống qua hai nghiên cứu SHARP và AP. Kết quả nghiên cứu cho thấy sorafenib làm giảm 31% nguy cơ tử vong, cải thiện thời gian bệnh tiến triển trung bình 5,5 tháng so với nhóm giả dược là 2,8 tháng, tăng thời gian sống toàn bộ trung bình 10,7 tháng
Tuy nhiên, gánh nặng từ chi phí điều trị sorafenib lớn, nguy cơ xuất hiện nhiều độc tính trên nền gan xơ mạn tính, chỉ định sorafenib trong điều trị HCC cần được cân nhắc thận trọng, phải có kế hoạch hướng dẫn người bệnh theo dõi và dự phòng các biến chứng. Nguyên tắc chung theo khuyến nghị của BCLC, việc điều chỉnh liều nên được thực hiện phù hợp với mức độ nghiêm trọng của tác dụng phụ. Đối với tác dụng phụ nhẹ (cấp độ 1), không cần điều chỉnh liều mà chỉ cần điều trị triệu chứng; đối với tác dụng phụ trung bình (cấp độ 2), nên giảm liều; đối với tác dụng phụ nặng (cấp độ 3-4), phải ngừng dùng thuốc
Sau đây chúng ta cùng tìm hiểu về một số tác dụng phụ thường gặp và hướng quản lí chi tiết:
1. Phản ứng ngoài da (Bàn tay, bàn chân - HFSR)
Đây là tác dụng phụ phổ biến nhất, gây đỏ, đau, dày sừng, bong tróc hoặc phồng rộp ở lòng bàn tay/bàn chân ( tỉ lệ gặp từ 21% đến 66%)
Quản lý:
- Giữ ẩm da thường xuyên bằng các loại kem làm mềm (như Vaseline hoặc kem chứa urea).
- Tránh mang giày quá chật hoặc đi bộ/đứng quá lâu gây ma sát lên bàn chân.
- Tránh tiếp xúc với nước quá nóng hoặc các chất tẩy rửa mạnh.
- Có thể sử dụng miếng lót giày mềm để giảm áp lực
- Bệnh nhân cần báo cáo bác sĩ sớm để xem xét giảm liều hoặc tạm ngưng thuốc
2. Tiêu chảy
Người bệnh có thể gặp tình trạng đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày ( tỉ lệ gặp dao động từ 39% đến 58%)
Quản lý:
- Chia nhỏ bữa ăn trong ngày, ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu (cơm, chuối, khoai tây).
- Uống nhiều nước (nước lọc, oresol, nước dừa) để bù lượng dịch đã mất, tránh mất nước.
- Hạn chế các đồ ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng và đồ uống chứa cafein.
- Có thể sử dụng thuốc cầm tiêu chảy ( Loperamide) theo chỉ định của bác sĩ
3. Tăng huyết áp
Tăng huyết áp thường được gặp với tỉ lệ là 5% đến 47%, người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ khi gặp các triệu chứng nhìn mờ, chóng mặt, đau đầu, ù tai…
Quản lý:
- Đo huyết áp thường xuyên tại nhà (ít nhất 1-2 lần/ngày), đặc biệt trong 6 tuần đầu tiên dùng thuốc
- Tuân thủ chế độ ăn nhạt (giảm muối).
- Tăng huyết áp thường nhẹ đến trung bình, xảy ra sớm trong quá trình điều trị và có thể xử trí được bằng liệu pháp hạ huyết áp tiêu chuẩn. Trong trường hợp tăng huyết áp nặng hoặc dai dẳng mặc dù đã điều trị bằng liệu pháp hạ huyết áp, nên xem xét việc ngừng sử dụng sorafenib vĩnh viễn
4. Phát ban
Phát ban thường được gặp với tỉ lệ là 16% đến 40%
Việc quản lý phát ban nói chung tương tự như HFSR, trong đó các liệu pháp chống viêm như thuốc mỡ và kem corticosteroid có thể được sử dụng tại chỗ để giảm triệu chứng. Để giảm thiểu kích ứng da, có thể sử dụng kem dưỡng ẩm dày và không chứa cồn thường xuyên. Hơn nữa, thuốc kháng histamine, ví dụ như diphenhydramine hoặc hydroxyzine, có thể được uống để giảm bớt triệu chứng nếu cần
5. Tăng men gan
Sorafenib chủ yếu đào thải qua gan, người bệnh khi thấy những biểu hiện như mệt mỏi, chán ăn, vàng da, đau bụng, nước tiểu đậm… cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
Cách dự phòng: Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra chức năng gan ( AST, ALT, Bilirubin)
6. Suy giáp
Biểu hiện: Mệt mỏi kéo dài, tăng cân không rõ nguyên nhân, sợ lạnh, táo bón.
Cách dự phòng:
- Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra hormone tuyến giáp (TSH, FT3, FT4).
- Việc bổ sung hormone tuyến giáp thay thế có thể được áp dụng nếu cần thiết.
Ngoài ra nếu bạn đang mang thai hoặc dự định có thai hoặc trong thời kì cho con bú, cần báo ngay cho bác sĩ điều trị, hiện tại chưa có đủ bằng chứng về độ an toàn của Sorafenib trên những đối tượng này, một số nghiên cứu chỉ ra rằng thuốc ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bình thường của trẻ. Chưa có thông tin liệu thuốc này có đi vào sữa mẹ hay không. Bạn hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi cho con bú.
Tóm lại, hiện nay Sorafenib vẫn là thuốc điều trị hàng đầu cho bệnh ung thư gan tiến triển theo hướng dẫn của BCLC, đặc biệt là trong trường hợp chống chỉ định với phác đồ điều trị kết hợp atezolizumab và bevacizumab. Do đó, việc nhận thức về các tác dụng phụ (AE) trong điều trị ung thư gan là rất cần thiết. Trước khi dùng thuốc, để dự phòng tác dụng phụ, bệnh nhân cần báo với bác sĩ điều trị tiền sử bản thân, đặc biệt là các vấn đề về tim mạch, huyết áp như bệnh động mạch vành, huyết áp cao,… và kế hoạch sinh đẻ
Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh là cơ sở chuyên khoa ung bướu uy tín hang đầu tỉnh Bắc Ninh, có đội ngũ y bác sĩ với nhiều năm kinh trong công tác chẩn đoán, điều trị và theo dõi các bệnh lý ung thư, trong đó có ung thư biểu mô tế bào gan. Đặc biệt, đối với các trường hợp ung thư gan giai đoạn tiến triển, thuốc nhắm trúng đích Sorafenib được triển khai sử dụng theo đúng chỉ định chuyên môn, giúp vừa kiểm soát sự phát triển của khối u, kéo dài thời gian sống thêm, vừa hạn chế các tác dụng phụ đến mức tối đa, cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống. Sự kết hợp giữa chuyên môn vững vàng, chăm sóc tận tâm và khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại đã giúp Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh trở thành địa chỉ đáng tin cậy trong cuộc chiến chống ung thư gan đối với nhiều người bệnh.
Tài liệu tham khảo
1. Bài báo cáo tại hội nghị Khoa học Ung thư Gan toàn quốc lần thứ 2, tác giả: Nguyễn Thị Thu Hường – Lê Văn Quảng
2. Bệnh viên trường Đại học Y Hà Nội
3. National Library of Medicine
Sorafenib là thuốc đầu tiên chứng minh được lợi ích về thời gian sống qua hai nghiên cứu SHARP và AP. Kết quả nghiên cứu cho thấy sorafenib làm giảm 31% nguy cơ tử vong, cải thiện thời gian bệnh tiến triển trung bình 5,5 tháng so với nhóm giả dược là 2,8 tháng, tăng thời gian sống toàn bộ trung bình 10,7 tháng
Tuy nhiên, gánh nặng từ chi phí điều trị sorafenib lớn, nguy cơ xuất hiện nhiều độc tính trên nền gan xơ mạn tính, chỉ định sorafenib trong điều trị HCC cần được cân nhắc thận trọng, phải có kế hoạch hướng dẫn người bệnh theo dõi và dự phòng các biến chứng. Nguyên tắc chung theo khuyến nghị của BCLC, việc điều chỉnh liều nên được thực hiện phù hợp với mức độ nghiêm trọng của tác dụng phụ. Đối với tác dụng phụ nhẹ (cấp độ 1), không cần điều chỉnh liều mà chỉ cần điều trị triệu chứng; đối với tác dụng phụ trung bình (cấp độ 2), nên giảm liều; đối với tác dụng phụ nặng (cấp độ 3-4), phải ngừng dùng thuốc
Sau đây chúng ta cùng tìm hiểu về một số tác dụng phụ thường gặp và hướng quản lí chi tiết:
1. Phản ứng ngoài da (Bàn tay, bàn chân - HFSR)
Đây là tác dụng phụ phổ biến nhất, gây đỏ, đau, dày sừng, bong tróc hoặc phồng rộp ở lòng bàn tay/bàn chân ( tỉ lệ gặp từ 21% đến 66%)
Quản lý:
- Giữ ẩm da thường xuyên bằng các loại kem làm mềm (như Vaseline hoặc kem chứa urea).
- Tránh mang giày quá chật hoặc đi bộ/đứng quá lâu gây ma sát lên bàn chân.
- Tránh tiếp xúc với nước quá nóng hoặc các chất tẩy rửa mạnh.
- Có thể sử dụng miếng lót giày mềm để giảm áp lực
- Bệnh nhân cần báo cáo bác sĩ sớm để xem xét giảm liều hoặc tạm ngưng thuốc
2. Tiêu chảy
Người bệnh có thể gặp tình trạng đi ngoài phân lỏng nhiều lần trong ngày ( tỉ lệ gặp dao động từ 39% đến 58%)
Quản lý:
- Chia nhỏ bữa ăn trong ngày, ưu tiên thức ăn mềm, dễ tiêu (cơm, chuối, khoai tây).
- Uống nhiều nước (nước lọc, oresol, nước dừa) để bù lượng dịch đã mất, tránh mất nước.
- Hạn chế các đồ ăn nhiều dầu mỡ, cay nóng và đồ uống chứa cafein.
- Có thể sử dụng thuốc cầm tiêu chảy ( Loperamide) theo chỉ định của bác sĩ
3. Tăng huyết áp
Tăng huyết áp thường được gặp với tỉ lệ là 5% đến 47%, người bệnh cần báo ngay cho bác sĩ khi gặp các triệu chứng nhìn mờ, chóng mặt, đau đầu, ù tai…
Quản lý:
- Đo huyết áp thường xuyên tại nhà (ít nhất 1-2 lần/ngày), đặc biệt trong 6 tuần đầu tiên dùng thuốc
- Tuân thủ chế độ ăn nhạt (giảm muối).
- Tăng huyết áp thường nhẹ đến trung bình, xảy ra sớm trong quá trình điều trị và có thể xử trí được bằng liệu pháp hạ huyết áp tiêu chuẩn. Trong trường hợp tăng huyết áp nặng hoặc dai dẳng mặc dù đã điều trị bằng liệu pháp hạ huyết áp, nên xem xét việc ngừng sử dụng sorafenib vĩnh viễn
4. Phát ban
Phát ban thường được gặp với tỉ lệ là 16% đến 40%
Việc quản lý phát ban nói chung tương tự như HFSR, trong đó các liệu pháp chống viêm như thuốc mỡ và kem corticosteroid có thể được sử dụng tại chỗ để giảm triệu chứng. Để giảm thiểu kích ứng da, có thể sử dụng kem dưỡng ẩm dày và không chứa cồn thường xuyên. Hơn nữa, thuốc kháng histamine, ví dụ như diphenhydramine hoặc hydroxyzine, có thể được uống để giảm bớt triệu chứng nếu cần
5. Tăng men gan
Sorafenib chủ yếu đào thải qua gan, người bệnh khi thấy những biểu hiện như mệt mỏi, chán ăn, vàng da, đau bụng, nước tiểu đậm… cần báo ngay cho bác sĩ điều trị
Cách dự phòng: Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra chức năng gan ( AST, ALT, Bilirubin)
6. Suy giáp
Biểu hiện: Mệt mỏi kéo dài, tăng cân không rõ nguyên nhân, sợ lạnh, táo bón.
Cách dự phòng:
- Bác sĩ sẽ chỉ định xét nghiệm máu định kỳ để kiểm tra hormone tuyến giáp (TSH, FT3, FT4).
- Việc bổ sung hormone tuyến giáp thay thế có thể được áp dụng nếu cần thiết.
Ngoài ra nếu bạn đang mang thai hoặc dự định có thai hoặc trong thời kì cho con bú, cần báo ngay cho bác sĩ điều trị, hiện tại chưa có đủ bằng chứng về độ an toàn của Sorafenib trên những đối tượng này, một số nghiên cứu chỉ ra rằng thuốc ảnh hưởng tiêu cực đến sự phát triển bình thường của trẻ. Chưa có thông tin liệu thuốc này có đi vào sữa mẹ hay không. Bạn hãy tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi cho con bú.
Tóm lại, hiện nay Sorafenib vẫn là thuốc điều trị hàng đầu cho bệnh ung thư gan tiến triển theo hướng dẫn của BCLC, đặc biệt là trong trường hợp chống chỉ định với phác đồ điều trị kết hợp atezolizumab và bevacizumab. Do đó, việc nhận thức về các tác dụng phụ (AE) trong điều trị ung thư gan là rất cần thiết. Trước khi dùng thuốc, để dự phòng tác dụng phụ, bệnh nhân cần báo với bác sĩ điều trị tiền sử bản thân, đặc biệt là các vấn đề về tim mạch, huyết áp như bệnh động mạch vành, huyết áp cao,… và kế hoạch sinh đẻ
Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh là cơ sở chuyên khoa ung bướu uy tín hang đầu tỉnh Bắc Ninh, có đội ngũ y bác sĩ với nhiều năm kinh trong công tác chẩn đoán, điều trị và theo dõi các bệnh lý ung thư, trong đó có ung thư biểu mô tế bào gan. Đặc biệt, đối với các trường hợp ung thư gan giai đoạn tiến triển, thuốc nhắm trúng đích Sorafenib được triển khai sử dụng theo đúng chỉ định chuyên môn, giúp vừa kiểm soát sự phát triển của khối u, kéo dài thời gian sống thêm, vừa hạn chế các tác dụng phụ đến mức tối đa, cải thiện và nâng cao chất lượng cuộc sống. Sự kết hợp giữa chuyên môn vững vàng, chăm sóc tận tâm và khả năng tiếp cận các phương pháp điều trị hiện đại đã giúp Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh trở thành địa chỉ đáng tin cậy trong cuộc chiến chống ung thư gan đối với nhiều người bệnh.
Tài liệu tham khảo
1. Bài báo cáo tại hội nghị Khoa học Ung thư Gan toàn quốc lần thứ 2, tác giả: Nguyễn Thị Thu Hường – Lê Văn Quảng
2. Bệnh viên trường Đại học Y Hà Nội
3. National Library of Medicine