TRIỆU CHỨNG GÂY MÊ TRONG GÂY MÊ HỒI SỨC
- Thứ năm - 19/01/2023 02:23
- In ra
- Đóng cửa sổ này
I.Đặt vấn đề
Người gây mê dựa vào triệu chứng mê để chẩn đoán tình trạng mê từ đó điều chỉnh cuộc mê nhằm giúp phẫu thuật viên tiến hành cuộc mổ thuận lợi và đảm bảo an toàn cho người bệnh trong và sau mổ.Triệu chứng gây mê biểu hiện còn tùy thuộc vào loại thuốc mê, cách dùng thuốc, sức khỏe, tuổi tác, đáp ứng của người bệnh, vào cuộc phẫu thuật nhất là kiến thức, kinh nghiệm của người gây mê.
II.Tình trạng mê và độ sâu của mê
1.Thế nào là một tình trạng mê
Tình trạng mê không phải là một giấc ngủ nhân tạo. Giấc ngủ là một tình trạng mất ý thức sinh lý. Một người ngủ đáp ứng gần như bình thường với các kích thích.
Tình trạng mê là một tình trạng mất ý thức”bệnh lý”. Các kích thích không còn tạo ra các đáp ứng tương tự như ở người trong giấc ngủ sinh lý. Khi gây mê sâu, người bệnh không còn đáp ứng với các kích thích.
Các thuốc mê phải đáp ứng được một số tiêu chuẩn dưới đây để tạo ra một” cuộc hôn mê có kiểm soát”:
- Tác dụng phải hồi phục: thuốc phải được chuyển hóa, loại trừ để bệnh nhân thoát mê ở thời điểm mong muốn.
- Tác dụng phải kiểm soát được: dựa trên các triệu chứng mê, người gây mê điều khiển mức độ mê theo ý định của mình. Với các thuốc mê hô hấp mức độ mê phụ thuộc vào nồng độ hít vào. Với các thuốc mê tĩnh mạch mức độ mê phụ thuộc vào liều thuốc ban đầu và các liều tiêm tiếp theo hay truyền liên tục.
- Tác dụng của thuốc mê phải có thể dự báo được: với một nồng độ thuốc mê hô hấp hay một liều thuốc mê tĩnh mạch nhất định người gây mê có thể dự kiến được mức độ mê( tuy nhiên mức độ mê còn tùy thuộc từng người bệnh).
- Giới hạn điều trị thuốc phải cao: khoảng cách giữa liều độc và liều mê phải đủ lớn
- Tác dụng không mong muốn phải ít nhất và có thể hồi phục: tác dụng của thuốc mê không chỉ lên thần kinh trung ương, mà qua đường tuần hoàn tác dụng lên hệ tuần hoàn, hô hấp, chuyển hóa, gan, thận,… Nắm được dược động học và dược lực học của từng thuốc, người gây mê lựa chọn loại thuốc, liều thuốc, cách dùng để đáp ứng hai mục tiêu: cuộc mổ được thuận lợi và bệnh nhân an toàn.
2.Vị trí tác dụng của thuốc mê
Để có tình trạng mê thuốc tác động vào hệ thần kinh trung ương: vỏ não, dưới vỏ trong đó có tủy sống. Ngoài ra thuốc còn tác dụng vào cơ quan khác để cho ra các biểu hiện lâm sàng, cận lâm sàng, các tác dụng không mong muốn.
Trong tình trạng mê thuốc tác dụng lên bốn thành phần chủ yếu: ý thức, cảm giác, trương lực cơ, các phản xạ.
3.Các giai đoạn mê
Arthur Guedel (1937) chia triệu chứng gây mê ether ra làm 4 giai đoạn:
Giai đoạn I: Giai đạon ức chế không hoàn toàn ý thức, giai đoạn giảm đau
Giai đoạn II: Giai đoạn mê sảng
Giai đoạn III: Giai đoạn này mất dần các phản xạ tự vệ, trương lực cơ giảm dần, các cơ nhỏ giảm trước
Giai đoạn IV: Giai đoạn ngừng tuần hoàn hô hấp
Đây là đấu hiệu của mê erther đơn thuần, không dùng thuốc giãn cơ.Từ khi thuốc giãn cơ được đưa vào sử dụng trong gây mê, sự phối hợp các thuốc mê và thuốc giảm đau opioid thì các dấu hiệu trong bảng Guedel không còn phù hợp nhất là các triệu chứng về trương lực cơ, về co cơ, về hô hấp. Tuy nhiên các bác sỹ gây mê có thể tham khảo các dấu hiệu về mắt( ví dụ: nếu một bệnh nhân trong khi mê, nếu đổng tử đột ngột giãn to trước một kích thích phẫu thuật chứng tỏ mê chưa đủ).
Người gây mê dựa vào triệu chứng mê để chẩn đoán tình trạng mê từ đó điều chỉnh cuộc mê nhằm giúp phẫu thuật viên tiến hành cuộc mổ thuận lợi và đảm bảo an toàn cho người bệnh trong và sau mổ.Triệu chứng gây mê biểu hiện còn tùy thuộc vào loại thuốc mê, cách dùng thuốc, sức khỏe, tuổi tác, đáp ứng của người bệnh, vào cuộc phẫu thuật nhất là kiến thức, kinh nghiệm của người gây mê.
II.Tình trạng mê và độ sâu của mê
1.Thế nào là một tình trạng mê
Tình trạng mê không phải là một giấc ngủ nhân tạo. Giấc ngủ là một tình trạng mất ý thức sinh lý. Một người ngủ đáp ứng gần như bình thường với các kích thích.
Tình trạng mê là một tình trạng mất ý thức”bệnh lý”. Các kích thích không còn tạo ra các đáp ứng tương tự như ở người trong giấc ngủ sinh lý. Khi gây mê sâu, người bệnh không còn đáp ứng với các kích thích.
Các thuốc mê phải đáp ứng được một số tiêu chuẩn dưới đây để tạo ra một” cuộc hôn mê có kiểm soát”:
- Tác dụng phải hồi phục: thuốc phải được chuyển hóa, loại trừ để bệnh nhân thoát mê ở thời điểm mong muốn.
- Tác dụng phải kiểm soát được: dựa trên các triệu chứng mê, người gây mê điều khiển mức độ mê theo ý định của mình. Với các thuốc mê hô hấp mức độ mê phụ thuộc vào nồng độ hít vào. Với các thuốc mê tĩnh mạch mức độ mê phụ thuộc vào liều thuốc ban đầu và các liều tiêm tiếp theo hay truyền liên tục.
- Tác dụng của thuốc mê phải có thể dự báo được: với một nồng độ thuốc mê hô hấp hay một liều thuốc mê tĩnh mạch nhất định người gây mê có thể dự kiến được mức độ mê( tuy nhiên mức độ mê còn tùy thuộc từng người bệnh).
- Giới hạn điều trị thuốc phải cao: khoảng cách giữa liều độc và liều mê phải đủ lớn
- Tác dụng không mong muốn phải ít nhất và có thể hồi phục: tác dụng của thuốc mê không chỉ lên thần kinh trung ương, mà qua đường tuần hoàn tác dụng lên hệ tuần hoàn, hô hấp, chuyển hóa, gan, thận,… Nắm được dược động học và dược lực học của từng thuốc, người gây mê lựa chọn loại thuốc, liều thuốc, cách dùng để đáp ứng hai mục tiêu: cuộc mổ được thuận lợi và bệnh nhân an toàn.
2.Vị trí tác dụng của thuốc mê
Để có tình trạng mê thuốc tác động vào hệ thần kinh trung ương: vỏ não, dưới vỏ trong đó có tủy sống. Ngoài ra thuốc còn tác dụng vào cơ quan khác để cho ra các biểu hiện lâm sàng, cận lâm sàng, các tác dụng không mong muốn.
Trong tình trạng mê thuốc tác dụng lên bốn thành phần chủ yếu: ý thức, cảm giác, trương lực cơ, các phản xạ.
3.Các giai đoạn mê
Arthur Guedel (1937) chia triệu chứng gây mê ether ra làm 4 giai đoạn:
Giai đoạn I: Giai đạon ức chế không hoàn toàn ý thức, giai đoạn giảm đau
Giai đoạn II: Giai đoạn mê sảng
Giai đoạn III: Giai đoạn này mất dần các phản xạ tự vệ, trương lực cơ giảm dần, các cơ nhỏ giảm trước
Giai đoạn IV: Giai đoạn ngừng tuần hoàn hô hấp
Đây là đấu hiệu của mê erther đơn thuần, không dùng thuốc giãn cơ.Từ khi thuốc giãn cơ được đưa vào sử dụng trong gây mê, sự phối hợp các thuốc mê và thuốc giảm đau opioid thì các dấu hiệu trong bảng Guedel không còn phù hợp nhất là các triệu chứng về trương lực cơ, về co cơ, về hô hấp. Tuy nhiên các bác sỹ gây mê có thể tham khảo các dấu hiệu về mắt( ví dụ: nếu một bệnh nhân trong khi mê, nếu đổng tử đột ngột giãn to trước một kích thích phẫu thuật chứng tỏ mê chưa đủ).