Trong hành trình chẩn đoán và điều trị bệnh lý ung thư, việc xác định chính xác giai đoạn bệnh cũng như phát hiện sớm các tổn thương di căn đóng vai trò sống còn. Xương là một trong những cơ quan dễ bị tế bào ung thư di căn đến nhất.
Để giúp người bệnh và gia đình hiểu rõ hơn về công cụ chẩn đoán quan trọng này, Đơn vị Y học hạt nhân – Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh xin chia sẻ những thông tin cơ bản và thiết thực nhất về kỹ thuật Xạ hình xương.
1. Xạ hình xương là gì?
Khác với chụp X-quang hay Cắt lớp vi tính tập trung vào việc ghi lại hình ảnh cấu trúc giải phẫu (hình dáng, mật độ xương), xạ hình xương là phương pháp chẩn đoán hình ảnh sinh học ghi nhận chức năng chuyển hóa của tế bào xương.
Khi thực hiện, người bệnh sẽ được tiêm một lượng rất nhỏ dược chất phóng xạ an toàn vào tĩnh mạch. Dược chất này sẽ theo dòng máu đến tập trung tại các vùng xương đang có sự tăng cường trao đổi chất hoặc phản ứng lại sự xâm nhập của tế bào ung thư. Nhờ hệ thống máy ghi hình chuyên dụng (SPECT hoặc SPECT/CT), các bác sĩ Y học hạt nhân có thể quan sát toàn diện hình ảnh "sức khỏe" của toàn bộ hệ khung xương.
2. Ý nghĩa đặc biệt quan trọng của xạ hình xương trong bệnh lý ung thư
Tại Bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh, xạ hình xương là một kỹ thuật thường quy và mang lại giá trị lâm sàng vượt trội đối với bệnh nhân ung thư:
🔹 1. Tầm soát và phát hiện di căn xương ở giai đoạn rất sớm
Rất nhiều loại ung thư phổ biến như ung thư vú, ung thư phổi, ung thư tiền liệt tuyến,... có đặc tính dễ di căn vào hệ thống xương.
Xạ hình xương có khả năng phát hiện tổn thương di căn sớm hơn phim X-quang thông thường từ 3 đến 6 tháng.
Kỹ thuật này phát hiện sự thay đổi chuyển hóa tế bào ngay khi cấu trúc xương chưa bị phá hủy đủ nhiều để hiển thị trên hình ảnh X-quang hay CT scanning.
🔹 2. Đánh giá toàn bộ hệ thống xương trong một lần chụp
Tế bào ung thư khi di căn thường không chỉ tập trung ở một vị trí mà có thể xuất hiện rải rác trên nhiều vùng xương khác nhau (cột sống, xương chậu, xương sườn, xương đùi...).
Xạ hình xương cho phép quét toàn bộ khung xương từ đầu đến chân chỉ trong một lần thực hiện.
Điều này giúp bác sĩ không bỏ sót bất kỳ tổn thương nghi ngờ nào ở các vị trí xa mà người bệnh chưa có biểu hiện đau nhức.
🔹 3. Chẩn đoán chính xác giai đoạn bệnh
Xác định ung thư đang ở giai đoạn nào là bước quyết định để xây dựng phác đồ điều trị phù hợp:
Nếu chưa có di căn xương: Người bệnh có thể được ưu tiên các phương pháp điều trị triệt căn như phẫu thuật, hóa xạ trị.
Nếu đã có di căn xương: Phác đồ sẽ được điều chỉnh sang điều trị toàn thân (hóa trị, liệu pháp nhắm đích, nội tiết...) kết hợp các thuốc chống hủy xương hoặc xạ trị giảm đau.
🔹 4. Theo dõi đáp ứng điều trị và phát hiện tái phát
Trong và sau quá trình điều trị ung thư, xạ hình xương giúp các bác sĩ:
Đánh giá xem tổn thương di căn xương cũ có đang thu nhỏ, thoái triển hay đáp ứng tốt với thuốc hay không.
Tầm soát định kỳ để kịp thời phát hiện các ổ di căn mới hoặc nguy cơ tái phát xương ở những bệnh nhân đã ổn định.
🔹 5. Chẩn đoán phân biệt nguyên nhân đau xương
Nhiều bệnh nhân ung thư gặp phải tình trạng đau nhức xương khớp nhưng không rõ do di căn hay do các bệnh lý lành tính kèm theo (như loãng xương, viêm khớp, thoái hóa cột sống, nứt xương do thiếu xương...). Xạ hình xương giúp bác sĩ phân biệt rõ ràng để đưa ra hướng xử trí chính xác nhất.
Xạ hình xương là "người bạn đồng hành" đắc lực giúp đội ngũ bác sĩ ung bướu nhìn thấu những chuyển biến nhỏ nhất của hệ xương, từ đó đưa ra phác đồ điều trị cá thể hóa và hiệu quả nhất cho từng bệnh nhân. Khi được chỉ định thực hiện kỹ thuật này, bệnh nhân hãy giữ tâm lý thoải mái và phối hợp theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
Để được tư vấn cụ thể hơn về kỹ thuật xạ hình xương, bệnh nhân và gia đình vui lòng liên hệ trực tiếp Đơn vị Y học hạt nhân thuộc Khoa Xạ- bệnh viện Ung bướu Bắc Ninh.
