Zoladex (hoạt chất goserelin acetate) là một thuốc nội tiết được tiêm dưới da, thuộc nhóm chất đồng vận GnRH (GnRH agonist/LHRH agonist). Thuốc được sử dụng để làm giảm nồng độ hormone sinh dục (testosterone ở nam và estrogen ở nữ), từ đó điều trị một số bệnh phụ thuộc hormone.

     Thuốc được dùng để điều trị những bệnh gì?

     Tùy từng quốc gia và chỉ định được phê duyệt, Zoladex có thể được sử dụng trong các trường hợp như:

• Ung thư tuyến tiền liệt.
• Ung thư vú nhạy cảm với hormone ở phụ nữ tiền mãn kinh.
• Lạc nội mạc tử cung.
• Chuẩn bị niêm mạc tử cung trước một số thủ thuật điều trị rong kinh hoặc phẫu thuật phụ khoa.

     Cơ chế tác dụng

     Sau mũi tiêm đầu tiên, Zoladex có thể làm tăng tạm thời nồng độ hormone sinh dục trong vài ngày đến vài tuần. Sau đó, tuyến yên bị "ức chế", dẫn đến:

• Giảm testosterone ở nam.
• Giảm estrogen ở nữ.

     Sự giảm hormone này giúp làm chậm sự phát triển của các tế bào ung thư phụ thuộc hormone hoặc giảm triệu chứng của lạc nội mạc tử cung

     * Khi tiêm Zoladex (goserelin), cần lưu ý cả về kỹ thuật tiêm, theo dõi sau tiêm và tư vấn cho người bệnh để đảm bảo an toàn và hiệu quả điều trị.

     1. Trước khi tiêm

• Xác nhận đúng người bệnh, đúng thuốc, đúng liều, đúng thời điểm tiêm.
• Kiểm tra chỉ định điều trị (ung thư tuyến tiền liệt, ung thư vú, lạc nội mạc tử cung, v.v.).
• Khai thác tiền sử:
• Dị ứng với goserelin hoặc các thuốc nhóm đồng vận GnRH.
• Thuốc đang sử dụng, đặc biệt thuốc có nguy cơ kéo dài QT hoặc thuốc chống đông.
• Tiền sử đái tháo đường, bệnh tim mạch, loãng xương.
• Đối với phụ nữ còn khả năng mang thai:
• Loại trừ có thai trước khi bắt đầu điều trị (trừ một số chỉ định ung thư đặc biệt).
• Tư vấn sử dụng biện pháp tránh thai không nội tiết nếu được bác sĩ chỉ định.

     2. Kỹ thuật tiêm

• Zoladex là implant cấy dưới da, không phải tiêm bắp hay tiêm tĩnh mạch.
• Vị trí tiêm:
• Thành bụng trước, dưới đường rốn, tránh sẹo, khối u, vùng viêm hoặc tụ máu.
• Thực hiện đúng kỹ thuật vô khuẩn.
• Người bệnh nên nằm ngửa, thư giãn thành bụng.
• Không xoa mạnh vùng tiêm sau khi cấy implant.
• Quan sát vài phút sau tiêm để phát hiện chảy máu hoặc phản ứng bất thường.
• Thuốc 3,6 mg thường được dùng mỗi 28 ngày; dạng 10,8 mg thường dùng mỗi 12 tuần, theo chỉ định điều trị.

     3. Theo dõi ngay sau tiêm

     Theo dõi:

• Chảy máu, tụ máu.
• Đau tại vị trí tiêm.
• Choáng, ngất (hiếm).
• Dị ứng hoặc phản vệ (rất hiếm).

     Đặc biệt lưu ý:

• Đã có báo cáo tổn thương mạch máu hoặc chấn thương tại vị trí tiêm, mặc dù hiếm gặp. Nếu đau bụng dữ dội, tụ máu lan rộng, chóng mặt hoặc tụt huyết áp sau tiêm cần đánh giá ngay.

     4. Tư vấn người bệnh

     Giải thích trước để người bệnh không quá lo lắng về các tác dụng phụ thường gặp:

• Bốc hỏa.
• Ra mồ hôi.
• Giảm ham muốn tình dục.
• Khô âm đạo (ở nữ).
• Rối loạn cương (ở nam).
• Thay đổi tâm trạng.
• Đau đầu.
• Đau hoặc bầm nhẹ nơi tiêm.

     Ngoài ra:

• Trong vài tuần đầu điều trị ung thư tuyến tiền liệt hoặc ung thư vú, triệu chứng có thể nặng lên tạm thời (tumor flare) trước khi cải thiện. Người bệnh cần báo ngay nếu xuất hiện:
• Đau xương tăng nhiều.
• Yếu hoặc tê chân.
• Bí tiểu.
• Đau lưng dữ dội.

     5. Theo dõi lâu dài

     Người bệnh có thể cần được theo dõi:

• Đường huyết (đặc biệt người có đái tháo đường hoặc nguy cơ).
• Huyết áp và nguy cơ tim mạch.
• Mật độ xương nếu điều trị kéo dài.
• Các dấu hiệu trầm cảm hoặc thay đổi cảm xúc.
• Đáp ứng điều trị theo từng bệnh lý.

     6. Khi nào cần báo bác sĩ ngay?

     Người bệnh cần đến cơ sở y tế nếu có:

• Khó thở, nổi mề đay, phù môi hoặc lưỡi.
• Chảy máu nhiều hoặc tụ máu lớn tại vị trí tiêm.
• Đau bụng dữ dội sau tiêm.
• Đau ngực, khó thở.
• Yếu liệt chân hoặc bí tiểu.
• Sốt cao hoặc dấu hiệu nhiễm trùng.